De heuvel - een tijdsbeeld

Het is vanaf hier niet te zien,
er zit een heuvel tussen.
- geruststellend -
Van hieraf dus niet te zien,
het zou moeite en hogerop vergen
om het te kunnen zien, een wil ook,
want vanaf hier is het niet te zien.
- geruststellend -
Hogerop moet het te zien zijn,
maar zo hoog komen wij niet.
- geruststellend -
Eigenlijk willen we het ook niet zien,
die heuvel, die reddingsboei.

De heuvel is een gewone heuvel,
niet bijzonder.
Wij zijn eraan gewend dat hij daar is,
als een oude bil of een jonge borst.
Het zou hogerop vergen, een klimpartij,
wanneer je er achter zou willen zien.
Men zegt trouwens dat er niets te zien is,
zinloos klimmen dus, prettig
dat het niet te zien is vanaf hier,
- geruststellend -

Bij ons is het dal gewoon ons dal
- geruststellend -
en de heuvel onze heuvel.
Wij hebben niet eens een mangat
en de dood?
Wat moeten we met dood?
wij die zó leven?
Het zelf is het meest eigene en unieke
aan de mens - voegde hij toe,
het was een professor die zo sprak.
Amice - interpelleerde de directeur -
door de bank genomen is iedereen gelijk.
Gelul - schreeuwde een arbeider -
het zelf is wat van ons gemaakt wordt.
Kameraden! - voegde hij toe.

Achter de heuvel zijn geen kameraden.
- geruststellend -
Achter de heuvel schijnt het altijd nacht te zijn,
het zou een hele klim vergen
de nacht te zien.
Wij leven in het daglicht.
- geruststellend -

Ook geruststellend zijn de volle
graanschuren en supermarkten.
Ja, onze wens niet te zien loont zich.
Liever eten dan weten - sprak het ventje -
Mij niet gezien te gaan zien,
die heuvel is er niet voor niets.
- geruststellend -

Je bent wat je eet - zei de bioloog
Correct, - zei droog de antropoloog -
wanneer je geen inzicht vergaart
wordt je verstand mager.
Je kunt het zelfs geheel verliezen
en nog slechts hihihi zeggen,
er zijn van die mensen,
neem er een voorbeeld aan.
Dat is niet wat ik bedoel - zei de bioloog -
ik had het over televisie - voegde hij toe -
en over vitaminen.

Hihihi - zei het meisje -
ik wil maar één ding,
gelukkig worden met jou,
alles voor je doen,
alles voor je wezen.
Wanneer kun je beginnen? - vroeg de jongen.

Er schijnt een klein gaatje in de heuvel te zijn,
gelukkig maar klein.
- geruststellend -
Er sijpelt iets uit,
vloeibaar en kokend en geel,
er is iemand onwel van geworden.
Maar het kan geen kwaad - zei de directeur.
Dat is normaal - voegde hij toe -
'normal procedure', want hij spreekt zijn talen.

Maar er waren er niet tevreden met de antwoorden,
hetgeen door het gebrek aan vragen logisch leek.
We willen het nu weten - schreeuwden zij.
Hihihi - het was de spreekbuis die zo sprak -
Vragen onbeantwoord? - vervolgde hij -
Denk zelf,
raadpleeg de duimstok, het meetlint,
de waterpas, de snelheidsmeter,
de eh, zweetmeter,
de eh, welvaartsindex,
lees een uittreksel
van een uittreksel
van een uittreksel
en ik zal u nog iets zeggen,
hihihi de ballen.

En in het dal is het onderwijs
fantastisch,
heuvelkennis voor beginners
en gevorderden.
Er wordt gezegd dat zelfs de hoogte
van de heuvel is berekend!
Daarnaast de cursus heuvelvegetatie en
heuvelannotatie,
extra lessen heuvellezen en
heuvelschilderen,
simulatie van heuvel beklimmen en
weer dalen.
Het is heuvel, heuvel, heuvel,
tot hij niet meer opvalt,
tot hij het enige blijft dat er is.
Fantastisch!

Protesten?
Natuurlijk waren er protesten,
een heuvel ontneemt je tenslotte het zicht
op de horizon - zei de actievoerder met rode vlag.
(dit soort mensen kent de geschiedenis)
Wij kunnen dit niet accepteren,
het beknot onze vrijheid,
wij hebben het recht op een horizon,
op een einder, een eh, houvast.
Een kwast, een kwast, een rare kwast  
- echode de menigte -
De enige en laatste boom voelde zich beledigd
omdat zijn kruin iets van een kwast had,
wolken schilderend.

Een adviescommissie stelde voor
de horizon (en ook de einder)
op gelijke hoogte te stellen
met de rug van de heuvel.
En na inspraakronden
werd dit koninklijk besloten,
want er was daar nog een koning,
zij het een vrouwelijk exemplaar.

- geruststellend -

Nu de heuvel de horizon was
werd er met andere ogen naar gekeken,
het onderwijs werd aangepast,
zo ook de geschiedenis.
Uit het gaatje druppelde dampend geel vocht
- geruststellend -

Heuvelschilderen nam een hoge vlucht
nu de heuvel in feite onderaan,
onderaan het vel mocht beginnen,
zonder gevaar eroverheen te zien,
en vrije expressie brak baan.
Bilverdubbeling, borstvergroting,
vegetatie van een vreemde kleur,
rode salamanders, witte tepels.
Wat een vrije mogelijkheden
zonder perspectief,
alle zijden van de heuvel in één oogopslag.
- geruststellend -
En het leek ineens virtueel geen heuvel meer.

De professor ging voort,
voorbij waar hij ging hoesten,
het auditorium schudde onder zijn woorden.
Eens! - zijn volle ornaat
spande om schouders en heupen -
eens zullen wij óver de heuvel moeten kijken.
Lijken! lijken! lijken!  
- echode een schare bekleders.
Zijn het niet, - vervolgde hij -
zijn het niet de schilders, de dichters,
de cafébazen, dan toch de wetenschap
met haar dure plicht te vorsen
naar het kleinste en het grootste
het meest nabije en verste, eh,
die die die ….
U begrijpt de vraag om subsidie.

Spuit lieve kinderen, drink, slik,
het is voor jullie plezier,
wordt verliefd, sla erop,
neuk jezelf bont en blauw,
waar is jullie eigenheid gebleven?,
jullie elan, waar de ruggengraat,
het zelfrespect, de eer.
Moeten wij opvoeders ons voor jullie schamen?
- het was een onderwijzer die
namens allen zo sprak -

Onze kleur is blauwig,
licht dooraderd met rode vlekjes.
- geruststellend -
Ziekten melden zich niet zichtbaar meer,
ons DNA toont levenslust
zodat wij eeuwig leven,
onze genen zijn op waagschaal
en weegschaal uitgebalanceerd.
Onze psyche? ja, eh …
daar zijn soms wel problemen mee.
Wij voelen heel diep
en ook genuanceerd,
maar weten meestal niet waarom.
Toch zijn wij niet dom
want zie onze werken!,
zie de toekomst die gloort!

Gezeten op zijn toupetje voor een warme kont
oefenend voor het pluche dat lonkte,
sprak hij - eerst aarzelend, dan zelfverzekerd -
de chef van de veiligheidsdienst.
Heuvelaars, er heeft zich iets voltrokken,
een gedrocht kwam over de heuvel heen,
dat schijnt dus te kunnen en
dit is weinig geruststellend.
Hihihi en er was niets achter de heuvel?
- merkte een omstander oplettend op -
Dat is nooit beweerd - verweerde de chef -
maar er is niets te zien,
want een gedrocht is niet om aan te zien.
Afschieten dus, weg ermee,
vernietigen, wegvagen,…
- Maar het is een vrouw
een kind haast nog, een kindvrouw -
Dan ligt het anders.  
- het was nu de generaal die sprak -
Ik kan wel een peloton missen
voor een groepsverkrachting,
maar daarna terugschieten,
per katapult over de heuvel.
Dat zal het onzichtbare leren
onrust te stoken - zeg ik.

De jongen zei, ik blijf je trouw
en piep zei de muis in haar voorhuis.
Oh, oh, dit lijkt wel een liedje,
nee, nee, dit is een hit,
zoals je muisje, zeg maar muis,
diep, diep in me zit.
Oh, eeuwige trouw zonder berouw,
ik ben een muizenvrouw.

Wij willen de vermaaksindustrie
en ook de kunst waarschuwen.
- hogerhand zelf deed het woord -
Er glippen nog steeds liedjes en
plaatjes en films en sculpturen
langs de zelfcensuur
die niet over de liefde gaan,
dit is niet toegestaan.
Wilt u werkelijk onze jeugd bederven?,
maak ze bewust, dat is uw taak,
dat alles draait om liefde en vermaak.

Want het begint met zelfkennis,
deze moeilijke combinatie
van twee moeilijke termen,
deze vertogen eerlijkheid,
schaamteloze erkenning,
deze kunst zichzelf in het licht te stellen
van het andere,
zichzelf aan de flarden te trekken,
die het ik samenhouden.
Want het begint met zelfkennis,
met het waarom van al het eigene,
het hoezo van iedere stap,
de reden van de kleinste kramptrekking,
de wenkbrauw, de schoudertrekking, de toon,
de melodie die je begeleidt
en wat dit anderen doet.
Heb discipline, bedoel ik maar.

Wij zijn weetgierig, we zijn vooruitstrevend,
- het was hem ernst - de professor -
maar alles heeft zijn grenzen, zelfs grenzen!
Geef raddraaiers geen kans,
uw bewustzijn kan ernstig geschaad worden,
het probleem zit ‘m hierin …
Waarin? waarin?
- scandeerde een uitzinnige menigte -
Het gevaar zit ‘m hierin… in de raddraaiers!
Maar zij zijn er toch voor ons vermaak?
Hoe kunnen we ons anders beter voelen
dan een ander?
- de professor was sprakeloos
van zoveel zelfkennis -

Ook heel geruststellend,
haast net zo geruststellend als de heuvel,
is de zee - zei de oceanoloog - de blauwe zee.
Er is natuurlijk niets,
maar dit niets zal ons ook niet bedreigen,
de zee is groot
en wild en gevaarlijk.
En mooi - zei het meisje -
vooral het strand en mijn huid,
ik houd van mijn huid in de zilte zee.
Nou zie je het zelf - de oceanoloog weer -
er valt van daaruit niets te vrezen.

En toch moeten we ons verdedigen,  
- de fabrikant fabuleerde -
het is niet duidelijk waar voor,
of eh, waar tegen,
safety first, je kunt nooit weten
en er gaan geruchten over enge bootjes
die heel snel gaan.
Gevoegd bij de heuvel die iedere dag
een centimeter dichterbij komt…
Uiteindelijk - de waarzegger sprak -
worden wij de zee in gedreven.
Hetgeen betekent  
- de generaal rammelde van versiersels -
dat wij de heuvel zullen moeten bestormen,
mannen vooraan,
vrouwen en kinderen in het tweede gelid,
een nationale zaak,
een nationale taak – hij tierde.

De geschiedenis werd daarop herschreven,
het onderwijs weer aangepast,
de industrie verheugde zich,
de wetenschap zei dat het nodig was,
dat het nodig was
overal anders naar te kijken,
opnieuw te bestuderen,
rapporten te schrijven.
Verwonderd te blijven
- voegde de filosoof toe -
want waar blijft het zijn van het zijnde,?
of het zijnde van het zo zijn,
ik bedoel maar.
Ik moet een boek schrijven
over het worden van het zijn
en het einde van het worden,
dus over het zo zijn
en daar zijn van ons zijn.
Wat een gelul - zei de manager -
het is wat het is, zo eenvoudig is het.
Precies wat ik zei, - repliceerde de filosoof
géén filosofie maar wapens zijn benodigd
en geen wapen is zo sterk als een wereldbeeld.

Zo kwam het dat de manager
de vuurkracht verzorgde
en de filosoof de macht van het woord,
verenigd in een verenigd streven te streven,
niets ontziend het niets tegenstreven.
We zullen winnen! want ons doel is heilig!
Heilig, heilig, veilig, veilig - een scanderend plein -
- geruststellend -

Niks bestormen - meende de strateeg -
we schieten eenvoudig alle afval
dat er is of dat we kunnen produceren
over de heuvel - dat zal ze leren!
Wie het ook is, dit aanmatigend niets!
En ook over de zee moeten we afval strooien
want ik vertrouw die bootjes niet.
- voegde hij toe -

Ik ben bang - zei het meisje -
als jij sterft van wie moet ik dan houden,
zo’n held als jij
vind ik niet zomaar weer.

En ik ben ook bang  - zei de jongen -
want het niets is onberekenbaar,
het kan je zomaar overkomen.

Kinderen - sprak de bisschop,
bijgestaan door pedagoog en vakbondsman -
vrees niet!
Wij zijn beschermd door heuvel, zee
en goden.
- geruststellend -
Vooral die goden die met ons zijn.
Wij dragen cultuur hoog in ons vaandel,
wij schilderen en schrijven wat af
wij stileren en modelleren
tot niets meer lijkt op wat het is, eh…
Tot niets meer is wat het lijkt
- verbeterde de expert -
Abstract dus - zei het ventje -
Het is niks maar het lijkt wat,
dat is de hele kunst van kunst.
 - zo sprak de leraar aan de heuvelacademie -
Hihihi, helemaal mis, - zei de kunstagent -
het maakt niet uit wat het is
en nog minder wat het lijkt.
Pas als ik het aan de man kan brengen
is het kunst, authentieke heuvelkunst
met sijpelend gaatje.

De anarchistische poëet
zocht de heuvel af naar woorden,
maar vond slechts hihihi-struiken
tussen het hoge hihihi-gras.
De natuur - begreep hij -  was aangestoken.
- geruststellend -
Want natuur die niet is aangepast
kan rare sprongen maken,
plotseling woekeren of rode bloemen geven,
afgezien nog van vogels die vals zingen
en winden die zomaar waaien.

Maar het maakte de dichter
sprakeloos en overmoedig -
Hihihi mijn lief hihi,
waar is toch je bikinini,
ik sloop m’n longen in een roep,
hihihi, mijn lief, hihi,
mijn woorden echter wijken
voor hihi hihi m’n lief.

Daar zijn voorbeelden van
- zei de president -
dat een geslagen hond
je trouwste vriend wordt.
Hoe trouw is iemand onder de knoet?
- vroeg het ventje -
Wanneer bijt de hond, rijt het mes?
Daar zijn voorbeelden van,
-herhaalde de president -
maar het zijn altijd zij,
van achter de heuvel.
Hoe vredig wij ook willen leven

De knoet - mijmerde de wetenschapper -
is immaterieel geworden.
Soms lijkt hij op scholing, soms op vermaak,
hij hangt in de etalages, verschijnt op TV,
wij kiezen hem en zijn er blij mee.

Heel geruststellend van die vrije keuze
iedereen vindt er het zijne en hare van
en iedereen vindt hetzelfde …
Onzin, werkelijk onzin.
- interrumpeerde een voorbijganger -
Ik ben het werkelijk nooit met iemand eens,
ook niet met mijn vrouw,
die het ook nooit met iemand eens is,
wij zijn uniek - beiden uniek.
Lees ons DNA-profiel, zie onze gebitten
onze vingerafdrukken, onze rode ogen
onze C&A kleding, onze montere monturen.
Wij stemmen op zwart
omdat die het ook nooit
met iemand eens zijn.

Bovendien, - de vrouw van de voorbijganger -
ik ben dol op slaag, op tepelklemmen en het riet,
ik kies mijn eigen knoet, mijn vrijheid.

Maar over de heuvel
zijn we het toch allemaal eens?
dat zij ons beschermt, geruststellend, tegen…
Waartegen eigenlijk?
- het was een oude man van generaties terug
die dit vroeg -
Ik heb nooit achter de heuvel gekeken,
ik heb nooit de zee bereisd,
ik zag slechts de schatten binnenvaren,
per boot en karavaan.
- hij had een stem zonder weerklank -

We zijn omringd door vijanden, gaat u
- het was de generaal die sprak – daar
namens het gezamenlijke bedrijfsleven – rustig
de regering en de vakbond – van
en mijn eigen leger – uit.

Het niets is weliswaar door god geschapen,
- zei de priester -
maar als uitdaging aan ons.
Iets moet ons bedreigen of lokken,
pal staan moeten we tegen kwaad en verleiding ,
- voegde hij toe - dat is gods opdracht.

Ja, - voegde de econoom toe -
wij hebben een opdracht:
het niets te weerstaan,
het kwaad te verslaan,
te zorgen, ja, dat dit gebrek aan alles,
dit niets, een gebrek aan alles houdt.

De huisvrouw had andere problemen,
haar stofzuiger zoog geen stof,
een miraculeus falen leek het,
een technisch wonder zonder wonder,
een mislukking. - zij stampvoette -
Zoveel geld aan een aanfluiting besteed,
veel kabaal en géén zuigen.
Zij trok aan slang en snoer
en weigerde haar man het bed.

Zo bleek maar weer hoe alles
met alles samenhangt.
- geruststellend -
Daarom hadden de heuvelaars
allen een microfoontje in het oor,
zo waren ze altijd met iedereen verbonden.
Vrijheid geeft ’t - zei de filosoof -
Communicatie - schreeuwde de fabrikant -
de wereld ligt voor een ieder open.
Hihihi, - zei het meisje dat ondertussen
bij de jongen was ingetrokken  -
ik spreek zelfs met spoken, griezelig,
maar heel geruststellend.
Hij naait me bovendien terwijl ik naai,
zo krijg ik schootsteken,
die ik anders helemaal niet kan.

Daar de geluidsbox het omgekeerde
van de microfoon is, kon iedereen
iedereen ook horen.
Maar waar blijven de signalen
van achter de heuvel?
Die daar zijn niet verbonden
- meende de voorbijganger -
en wat zou het niets kunnen toevoegen?
- vroeg hij retorisch
en bijna filosofisch vroeg hij verder -
Het zijn achter de heuvel
zal toch geen zijnde zijn?
Wat u ook bedoelt, - het was een strenge
agent van politie die zo sprak,
met snor en pet en insigne -
wanneer u zo luidruchtig vragen stelt
bent u niet anders dan verdacht,
matig u, om heuvels wille!
Iedereen hoort u en
denk om de kinderen.

Het gaatje in de heuvel wordt groter,
- meldde het hoofdartikel uit de Heuvelaar -
de kleur van het sijpelende vocht verandert ook,
het lijkt nu meer oranje, haast rood,
en het stinkt vreselijk,
niet erg geruststellend, hoewel
het natuurlijk geen kwaad kan,
alles verandert, waarom de kleur niet?

Maar die geur! - mekkerde de bioloog -
ik word er quasi onwel van,
het doet me denken aan …
hoe moet ik het noemen?
Het stinkt naar, eh, naar menstruatie,  
vandaar die kleur!

Die berg is ongesteld! Hihihi.
- riep het ventje opgewonden -

Deze vaststelling was
één dag lang heuvelnieuws,
de tweede dag al
werd er beleid geformuleerd,
nieuwe regels, nieuwe wetten,
en een plan van aanpak.
Het kunstonderricht kreeg nieuwe impulsen,
wetenschappers stelden hun theorieën bij,
de anarchistische kunstenaar ontwierp
een maandverband
van reusachtige afmetingen.
hihihi  - riep haast iedereen
en terecht.
Dit was een fantastische skipiste.
Zo heeft ieder nadeel z’n voordeel,
- zei de voetballer -
jammer dat het veld zo scheef ligt
en het heeft de verkeerde kleur.    

Maar de heuvelkinderen
dachten alleen aan zichzelf,
evenals de heuvelvolwassenen
en de heuvelbejaarden,
want wanneer iedereen aan zichzelf denkt
komt dat het geheel ten goede.
Zo is de wet,
heel geruststellend.

Daar de techniek bij de heuvelaars
voor niets staat,
veranderde die skipiste automatisch
in ook een golfbaan en voetbalveld,
door een druk op de knop.
De rode middenstip sijpelde nog na.
Onder controle – zei de president –
wij staan voor niets…
in twee betekenissen.

En dat klopte tussen heuvel en zee.

 

Odemira-Rotterdam
2002 -2005
(geredigeerd nov. 2015)